โลกมันช่างหมุนเร็วเหลือเกิน

ไม่ได้เขียนมาหลายวัน มาวันนี้ก็ยังไม่มีเวลา ผมเลยขอเอางานที่ลงในนิตยสาร "ฅนตะวันออก เล่ม 4" มาให้อ่านกันดู เป็นนิตยสารที่ผมเองเป็นบรรณาธิการ (เหตุนี้แหละ ชีวิตก็เลยยุ่ง)และหนังสือเล่มนี้ก็กำลังจะแล้วเสร็จแล้วครับ มันเป็นเหมือนการยกภูเขาออกมาจากอกอย่างไรอย่างนั้น
ครั้งนี้ผมขอลงบทความดนตรีก่อนนะครับแล้วสักวันสองวัน บทวิจารณ์หนังสือ บทความเกี่ยวกับหนัง รวมไปถึงบทบรรณาธิการและหน้าปกหนังสือจะตามมาเป็นลำดับคราวนี้บล็อกของผมคงไม่จำเจ

บ็อบ มาร์เลย์ : ผู้กำเนิดเร็กเก้ บทเพลงแห่งเสรีภาพ

หลายคนคงเคยได้ยินชื่อ บ็อบ มาร์เลย์ (Bob Marley) หรือบางครั้งอาจจะเคยฟังเพลงผ่านๆโดยไม่รู้ว่าเสียงที่เปล่งออกมาจากชายผู้นี้มีความหมายและนัยยะบางอย่างแฝงเร้นซ่อนเอาไว้ แม้ดนตรีลักษณะนี้จะมีจังหวะที่สนุกสนาน แต่ใครสักกี่คนจะรู้ว่าข้างในนั้นเต็มไปด้วยความขมขื่นและโหยหาซึ่งเสรีภาพ

บ็อบ มาร์เลย์ มีชื่อจริงว่า โรเบิร์ต เนสต้า มาร์เลย์ เกิดเมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 1945 ในเขตชนบทของประเทศจาไมก้า สนใจและลุ่มหลงในดนตรีพื้นบ้าน(เร็กเก้)ของตนเอง โดยดนตรีชนิดนี้เป็นที่นิยมในพวกผู้ใช้แรงงานผิวดำในประเทศ โดยเนื้อเพลงส่วนใหญ่กล่าวถึงการแสวงหาเสรีภาพ สะท้อนมุมมองทางด้านการเมือง การแบ่งแยกสีผิวและความไม่เท่าเทียมกันในสังคม มาร์เลย์ได้ทำให้ดนตรีเร็กเก้เป็นที่รู้จักในวงกว้าง และเขาเองถูกเรียกว่า ราชาเร็กเก้ มาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน

มาร์เลย์มีเพียงกีตาร์และฮาร์โมนิการ์คู่ใจ ขับบรรเลงเพลงเรียกร้องเสรีภาพ เรียกร้องถึงจิตวิญญาณความเป็นธรรม และเป็นปากเป็นเสียงให้กับผู้ใช้แรงงานผิวสี หรือพลเมืองชั้นสองในสังคม

บทเพลงของ บ็อบ มาร์เลย์หลากหลายเพลง ถูกขบวนการคนผิวดำและต่อต้านการเหยียดสีผิวนำไปใช้เป็นเครื่องมือในการแสดงออกถึงประเด็นทางสังคม กลุ่มขบวนการเหล่านี้คือกลุ่มหรือลัทธิรัสตาฟารี *(Rasta Farians) ที่มีสีประจำคือ แดง เหลือง เขียว สีทั้งสามสีนี้เราสามารถพบเห็นได้ในเสื้อผ้าเครื่องแต่งกายหลากหลายชนิดของผู้คนในสังคมผู้ชื่นชอบดนตรีเร็กเก้ เพราะดนตรีเร็กเก้กับลัทธิกลุ่มรัสตาฟารี (Rasta Farians) แทบจะกลมกลืนเป็นเนื้อเดียวกัน ความหมายของสีทั้งสามอย่างนี้ก็แผกแตกต่างกันออกไป โดยสีแดงมีความว่า พระอาทิตย์ สีเหลืองมีความว่าผืนดิน สีเขียวมีความหมายว่าต้นไม้และความอุดมสมบูรณ์ และเอกลักษณ์อีกอย่างหนึ่งของผู้ชื่นชอบดนตรีเร็กเก้ คือการถักผมทรง Dread-lock (ทรงผมทรงหนึ่งที่เป็นที่นิยมใหมู่คนแคริบเบียน)

ที่เป็นสัญลักษณ์และลืมไม่ได้เลยสำหรับผู้นิยมดนตรีเร็กเก้เห็นจะเป็น กัญชา โดยลัทธิรัสตาฟารีมีความเชื่อว่า กัญชาเป็นสมุนไพรเพื่อทำสมาธิและใช้ในการเข้าพิธีกรรมในศาสนา ทุกครั้งเมื่อมีการทำพิธีกรรมต่างๆ ชาวรัสตาฟารีจะต้องเสพกัญชาก่อนเสมอ

มาร์เลย์ตั้งวงดนตรีขึ้นมาชื่อว่า "บ็อบ มาร์เลย์ แอนด์ เดอะ เวลเลอร์ส" (Bob Marley and the Wailers) ในปี 1964 นับเป็นศิลปินเพลงเร็กเกคณะแรกที่โด่งดังไปทั่วโลก

บทเพลงเร็กเก้เฟื่องฟูมากที่สุดในทศวรรษที่ 1970 โดยการตระเวนเล่นคอนเสิร์ตอย่างสม่ำเสมอและไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อยของบ็อบ มาร์เลย์

ในปี 1975 บ็อบมาเลย์ได้แต่งงานกับริต้า พร้อมๆกับการจัดคอนเสิร์ตที่เกือบทำให้เขาจากโลกนี้ไป โดยก่อนหน้าคอนเสิร์ต 2 วัน มีกลุ่มมือปืนมาดักยิงตัวเขา ริต้า และผู้จัดการวงดนตรี แต่โชคดีที่ไม่มีใครเสียชีวิต เขายังคงเดินหน้าแสดงคอนเสิร์ตต่อไปทั้ง ๆ ที่ใช้ผ้าคล้องแขนกับคอเพราะบาดเจ็บ

ปี 1976 บ็อบ มาเลย์ต้องงดรายการคอนเสิร์ตทัวร์ทั่วยุโรป เนื่องจากตรวจพบเป็นมะเร็งที่เท้าขวา อันเนื่องมาบาดแผลระหว่างการเล่นฟุตบอลในอดีตแล้วละเลยไม่รักษา แต่บ็อบก็สัญญากับตัวเองว่า เมื่ออาการดีขึ้น เขาจะกลับมาแสดงคอนเสิร์ตทันที

ในคอนเสิร์ต One Love ที่จาไมก้าเมื่อ 22 เมษายน 1978 บนเวที บ็อบได้สร้างประวัติศาสตร์ไว้ โดยการให้ประธานาธิบดี และผู้นำฝ่ายค้านขึ้นไปจับมือกัน

เหตุการณ์นี้ส่งผลให้เขาได้รับรางวัล The United Nations' Peace Medal ในเดือนมิถุนายน 1978

ปี 1980 บ็อบเป็นผู้นำในการเฉลิมฉลองการประกาศอิสรภาพของซิมบับเวย์ และกันยายนของปีเดียวกันนี้คณะแพทย์ตรวจพบว่ามะเร็งลุกลามไปยังปอดและสมอง ได้ลงความเห็นกันว่าอีกไม่นานราชาเร็กเก้คงจากไป หมดหวังที่จะเยียวยารักษา แต่มาร์เลย์ก็ยังใจแข็งบินไปเล่นคอนเสิร์ตที่ Stanley Theatre นครพิตสเบิร์ก โดยไม่รู้ตัวว่านั่นจะเป็นคอนเสิร์ตครั้งสุดท้ายของตัวเอง

บ็อบ มาเลย์อยากจะกลับจาไมก้าบ้านเกิด แต่ไปไม่ไหว จึงแวะพักที่นครไมอามี และจากโลกนี้ไปเมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม 1981 ด้วยวัยเพียง 36 ปีเท่านั้น

ศพถูกนำกลับมาฝังไว้ที่บ้านเกิดในจาไมก้า

เร็กเก้เมืองไทย

ในประเทศเล็กๆนี้ บทเพลงเร็กเก้ยังขับขานอยู่ในซอกหลืบมุมอับ และมีน้อยคนที่นิยมชมชอบเข้าถึงจิตวิญญาณของดนตรีประเภทนี้อย่างจริงจัง บทเพลงเหล่านี้ถูกเปล่งออกมาผ่านมุมมองของวงดนตรีทีโบน ผ่านเสียงแหบเครือของจ๊อบ บรรจบ ผ่านจังหวะสนุกสนานของวงไคโจ บราเธอร์ ผ่านท่วงทำนองของคาราบาว และล่าสุดถูกบรรเลงออกมาโดยกลุ่มศิลปินเร็กเก้หน้าใหม่นาม ศรีราชา ร็อกเกอร์

บทเพลงเร็กเก้ ไม่ใช่แนวดนตรีที่ใหม่เลยหากนับจากการถือกำเนิดที่เลยครึ่งศตวรรษมาแล้ว แต่ประเทศไทยยังถือว่าเป็นแนวดนตรีที่ใหม่และนอกกระแสอยู่ เพิ่งมารู้จักและเป็นที่นิยมเมื่อเพลงของจ๊อบ บรรจบ ถูกนำไปเป็นเพลงประกอบขอบภาพยนตร์ 2 เรื่องติดๆกันนั่นคือ ภาพยนตร์เรื่องพลอย(กำกับโดย เป็นเอก รัตนเรือง) และสวยลากไส้(กำกับโดยทศพล ศิริวัฒน์และพีระพันธ์ เหล่ายนตร์)

*ลัทธิรัสตาฟารี (Rasta Farians) คือผู้ที่นับถือศาสนาคริสต์ แถบแคริเบียน ส่วนมากคือพวกทาสคนดำ ที่อาศัย อยู่แถว Jamaica